MEDIA * KRITIEK

Over ons

 

Wat is jullie doel?

Wij willen op vertekeningen in de berichtgeving door Nederlandse media wijzen.

Dus jullie weten het beter dan de redacties van Nederlandse nieuwsmedia?

Eigenlijk wel ja. Maar dat betekent niet noodzakelijk dat wij het beter zouden doen. Wie niet onder tijdsdruk staat en niet blootstaat aan verschillende invloeden binnen een nieuwsorganisatie, die ziet zaken die de journalist zelf niet ziet.

Wat is eigenlijk een vertekening?

Een vertekening is een gebrek aan wat journalisten zelf als objectiviteit zien. Dit kan een feitelijke onjuistheid zijn, een gebrek aan consistentie of onverantwoorde eenzijdigheid in berichtgeving. Het gaat ons in het bijzonder om patronen in vertekeningen.

Jullie verwachten een patroon in vertekeningen te vinden?

Inderdaad. Als je naar bijvoorbeeld een krant kijkt als een organisatie, dan kun je daaruit een aantal verwachtingen afleiden over de gekleurdheid van de berichtgeving. We noemen drie van zulke verwachtingen.

1. Wie voor een organisatie werkt doet in principe wat een chef van hem verwacht. Bij nieuwsmedia is het daarnaast zo dat een redactie uiteindelijk beslist wat er in een krant komt te staan. Toegegeven, een hoofdredacteur wordt afgerekend op de afzet van zijn product, maar er zijn meerdere manieren waarop op de vraag in een nieuwsmarkt kan worden ingespeeld. In de keuze voor de ene kandidaat-hoofdredacteur boven de andere is dus ruimte voor subjectieve criteria, en daarom is het belangrijk om te weten wie een dergelijke selectie maakt. Omdat hoofdredacteuren doorgaans worden aangesteld door de raad van bestuur van een mediabedrijf mogen we aannemen dat de waarden van deze directeuren invloed hebben op de selectie van een kandidaat. Omdat dergelijke directeuren in talloze commissies en besturen van andere bedrijven of overheidsinstellingen zitting hebben, verwachten we dat ze bij voorkeur iemand zullen kiezen die een groot respect heeft voor dergelijke instellingen.

2. Wie voor een organisatie werkt zal daarnaast willen dat de geldkraan blijft stromen zodat hij zijn baan behoudt. Nieuwsbedrijven hebben in dit opzicht een bijzondere structuur. Naast de opbrengst uit de verkoop van nieuws verdienen ze namelijk minstens de helft van hun inkomsten door reclame te plaatsen. Nieuwsmedia verkopen dus twee producten: ze verkopen nieuws aan lezers en ze verkopen deze lezers aan adverteerders. We verwachten daarom dat niet alleen de wensen van lezers, maar ook de wensen van adverteerders – indirect – invloed zullen hebben op de berichtgeving.

3. Naast de organisatiestructuur van nieuwsmedia zijn ook hun conventies en de context waarin ze opereren relevant. In de loop van de twintigste eeuw zijn officiële bronnen een steeds belangrijkere plaats gaan innemen in de journalistiek. Tegelijkertijd hebben overheidsinstellingen en bedrijven een steeds groter contingent voorlichters weten aan te trekken. Vooral wanneer journalisten onder grote tijdsdruk staan mag daarom verwacht worden dat vertekeningen in de officiële versie van gebeurtenissen (en in het bijzonder de versie van de instantie met de beste voorlichters) zichtbaar zullen zijn in de berichtgeving.

Maar journalisten moeten steeds meer doen in dezelfde tijd. Kun je het ze dan kwalijk nemen dat ze makkelijker mee gaan met officiële bronnen?

Dat kunnen wij niet beoordelen. Onze kritiek is ook niet per se op journalisten gericht. We veronderstellen immers dat de institutionele structuur van nieuwsmedia en hun afhankelijkheid van officiële bronnen een groot deel van de verwachte vertekeningen verklaren. De houding van journalisten maakt zeker een verschil, maar dit is volgens ons niet de kern van het probleem.

Waarom vinden jullie het eigenlijk zo belangrijk om vertekeningen in het nieuws aan te tonen?

Kwaliteitsjournalistiek is essentieel voor een goed functionerende democratie. Het stelt burgers in staat zich te informeren over feiten en om argumenten voor de uiteenlopende politieke posities te leren kennen. Wanneer door de institutionele structuur en conventies van nieuwsmedia onwelgevallige feiten en argumenten nauwelijks aan bod komen, dan is dat een verarming van onze democratie.

Wat willen jullie concreet bereiken? Wanneer is jullie project geslaagd?

Ons korte termijn doel is om lezers en journalisten bewust te maken van vertekeningen in berichtgeving. Kritische lezers kunnen zelf corrigeren voor zulke vertekeningen en journalisten die een valide punt lezen zouden hier in de toekomst rekening mee kunnen houden. In dit opzicht zijn indicaties voor succes het aantal lezers van onze website en de respons die we krijgen op geplaatste artikelen. Ons lange termijn doel om bij te dragen aan een publiek debat over verbeteringen van de organisatie en conventies van journalistiek in Nederland.

Ik heb een vertekening gezien. Kan ik die bij jullie melden?

Zeker. Mail naar redactie@mediakritiek.nl en vermeld hoe we naar je kunnen verwijzen voor het geval je melding tot een artikel leidt.

 

 

1 comment for “Over ons

  1. Han Versteeg
    mei 19, 2013 at 5:37 pm

    Topsite!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *