MEDIA * KRITIEK

De JSF lobby in de Telegraaf

Door Maarten Plutschouw

Donderdag 25 oktober werden twee onderzoeken over de Joint Strike Fighter (JSF) naar de Tweede kamer gestuurd, een door de Algemene Rekenkamer en een door het Ministerie van Defensie. De conclusies van beide rapporten waren echter uitgelekt en in de Telegraaf van woensdag 24 oktober werd op pagina 8 groot uitgepakt met de uitkomst hiervan. ‘Rapporten eensluidend over belang verdere deelname, aanschaf JSF op alle fronten cruciaal’, zo luidde de kop. Dat liegt er niet om. Maar waarop is deze conclusie gebaseerd?

In het paginagrote artikel wordt niet duidelijk waarom de aanschaf van de JSF militair gezien cruciaal is voor Nederland. De genoemde voordelen zijn dat de JSF ‘stealth’ is en dat hij ook verticaal kan opstijgen. Maar hoe deze functies cruciaal zijn voor de taken van de luchtmacht met betrekking tot huidige of toekomstige conflicten wordt niet uitgelegd. Daar Nederland geen vliegdekschepen meer heeft en zich heeft toegelegd op participeren in zogenaamde ‘asymmetrische conflicten’ is het de vraag of die functies überhaupt nodig zijn.

Verderop in het artikel wordt duidelijk waar de ware motivatie voor de JSF wel eens zou kunnen liggen: ‘Als Nederland de testfase vaarwel zegt, dan zwakt de positie in het JSF-project als ‘betrouwbaar partnerland’ af.’ Hieruit kan geconcludeerd worden dat de orders worden gegund in rangorde van trouw aan het project, maar dat het allerminst zeker is dat deze orders komen. Hierdoor is het vaststellen van de mogelijke kosten en opbrengsten speculatie, en is de vraag wat de in het artikel genoemde cijfers hierover nu echt zeggen.
In de afgelopen tien jaar is met betrekking tot de JSF keer op keer gebleken dat de schattingen moesten worden aangepast wegens hoger uitvallende kosten. Zo wilde de Nederlandse overheid aanvankelijk 125 JSF-toestellen aanschaffen, maar moest men het aantal wegens stijgende kosten naar beneden bijstellen tot 48 op dit moment. Kritische punten ontbreken in het artikel. Zo wordt er met geen woord gerept over de extra onderzoeken die in Australië en de Verenigde Staten zijn uitgevoerd naar aanleiding van berichten over de pan uitrijzende kosten en twijfels over de capaciteiten. Ook de binnenlandse twijfel van voornamelijk de PvdA bij het begin van het traject in 2002 was, gelet op de samenstelling van het huidige kabinet, een belangrijke toevoeging aan het artikel geweest.

Op basis van wat er wèl staat ontstaat in het artikel voor de goede lezer toch het beeld dat de JSF vooral cruciaal is voor de positie van Nederlands als betrouwbaar partnerland. Bij de onmisbaarheid van de JSF op militair en financieel terrein zijn op zijn minst nog flink wat vraagtekens te plaatsten. Omdat De Telegraaf deze kritiekpunten op de JSF stelselmatig negeert heeft haar berichtgeving meer weg van een lobby dan van journalistiek.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *