MEDIA * KRITIEK

Royale aandacht van een lakei

Wanneer er een oranjefeest gevierd wordt, dan loopt de vierde macht steevast voorop in het feestgedruis. Het journalistieke resultaat van deze houding is doorgaans erbarmelijk. Zo ruimde de Volkskrant op 3 februari j.l. bijvoorbeeld een volle pagina in om verslag te doen van het afscheidsfeest van prinses Beatrix. Dit feest, dat de dag ervoor live op televisie te zien was geweest, werd in alle details besproken. En passant kreeg de ex-vorstin het volgende compliment mee:

“Aandacht voor de gewone mens: het is altijd de pijler geweest onder het Nederlandse koningshuis”

Uit de geschiedenis van de Oranjes komt echter een ander beeld naar voren.

Koning Willem I creëerde na de Franse bezetting weer een nieuwe adel in Nederland en degradeerde de ministers tot dienaren. Als autoritaire vorst verveelvoudigde hij zijn eigen kapitaal, terwijl de gewone burger verpauperde. Zijn zoon Willem II besteedde een groot deel van de staatskas aan het verfraaien van zijn paleizen, had weinig met Nederlanders en regeerde tot 1848 met koninklijke besluiten. Koning Willem III bleef zich verzetten tegen het feit dat zijn koningschap een constitutionele monarchie was en geen absolute. Bovendien stond hij bekend om zijn wrede omgang met zijn ondergeschikten en lakeien.

Wilhelmina was eveneens voorstander van een grotere rol van de vorst en dus minder democratie. In haar eigen woorden:

“ In zeker opzicht is ons volk geheel onveranderd: ‘t wil dat Oranje ‘t voor het zeggen heeft; kamer en ministeries die waren nimmer populair, hebben afgedaan op dit ogenblik en ze willen door Oranje rechtstreeks geregeerd worden. Er mogen dan wel ministers zijn, en later ook wel een kamer, maar op ‘t tweede plan”.

Ook hield zij niet van het ‘gepeupel’; toen in de jaren dertig een vluchtelingenkamp voor Duitse Joden zou worden gebouwd, op twaalf kilometer van haar paleis, beklaagde zij zich over de nabijheid, zodat het betreffende kamp in Westerbork kwam. Koningin Juliana was een uitzondering. Zij stond erop door haar personeel aangesproken te worden met ‘mevrouw’ in plaats van ‘majesteit’. Ook ontving ze graag gewone burgers in haar paleis en serveerde eens per jaar persoonlijk chocolademelk aan de lakeien. Haar man, Prins Bernhard, hield daarentegen de familietraditie van elitaire gebruiken overeind. Hij was één van de mede-oprichters en twintig jaar lang voorzitter van de Bilderberggroep, een jaarlijkse bijeenkomst van voornamelijk vorsten, politici en grote bedrijven, met als doel in geheimhouding te vergaderen over wereldpolitiek. Bernhard was voorstander van verminderde macht voor partijen en inperking van het vragenrecht van de Tweede Kamer. Tegelijkertijd was hij goodwill-ambassadeur van het bedrijfsleven. Als zodanig heeft hij van zowel Lockheed als van Northrop steekpenningen aangenomen.

gouden koetsKoningin Beatrix was net als haar vader een trouw bezoeker van de Bilderbergconferenties. Zij ontving vele politici ook informeel op haar paleis. Door haar nadruk op de tradities en etiquetten plaatste zij bovendien bewust meer afstand tussen de vorstin en het volk. De Oranjefamilie heeft enkele hobby’s, zoals skiën in Lech en jagen op herten en zwijnen, die niets met de leefwereld van de gewone mens te maken hebben. Buiten georganiseerde werkbezoeken en geplande foto-momenten om, lijken de Oranjes juist bijzonder weinig aandacht voor de gewone mens te hebben.

In lijn met deze populistische benadering was de programmering van de avond zeer divers gehouden, van klassiek tot volkse pop. Bovendien waren bij het feest in Ahoy ongeveer “vierduizend doorsnee Nederlanders” aanwezig. Had Beatrix dan toch aandacht voor de ‘gewone mens’?

Helaas, verder lezen leert dat het feest was georganiseerd en betaald door het bedrijfsleven; Bavaria, Audi, Boskalis, Achmea, Siemens, Rabobank en ING. Alle 4000 aanwezigen waren genodigden. Elke provincie mocht enkele honderd gelukkigen afvaardigen. In de praktijk werd de taak doorgespeeld naar gemeenten die veelal wethouders, burgemeesters en Oranjecomiteeleden of kunstenaars stuurden. De rest van het publiek bestond uit leden van de koninklijke familie, landelijke politici en de top van het bedrijfsleven. Aangenomen mag worden dat de doorsnee Nederlander het evenement mocht waarnemen voor de televisie, terwijl de voormalige koningin werd omringd door diegenen voor wie zij in haar werkzaam leven daadwerkelijk aandacht heeft gehad. Of, zoals de Volkskrant aan het einde van het artikel vaststelt:

“koningshuis en bedrijfsleven, ze vormen de ruggengraat van de maatschappij”

Binnen deze metafoor op de maatschappij is het volk gereduceerd tot het slappe vlees van de samenleving dat zich gelukkig mag verheugen in de aandacht van het koningshuis, zoals blijkt uit het feit dat zij naar een rapper heeft geluisterd. Het is verontrustend dat de Volkskrant met dit artikel zich op deze wijze reduceert tot een kruiperige lakei met een beperkt geheugen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *