MEDIA * KRITIEK

Bersiap

De onafhankelijkheidsoorlog van Indonesië is voor veel Nederlanders nog steeds een open wond; zelfs ruim zestig jaar na dato blijken er nog vele gebeurtenissen onverwerkt. Om het wrede, tragische en onfortuinlijke verleden een plaats te kunnen geven, dienen de zaken in de historische context geplaatst te worden. Als dat wordt nagelaten kan dat leiden tot misrepresentatie en verwarring.

bersiapperiode_ThN-4B-BersiapAanvalIn de Trouw van 18 november is ruimschoots aandacht voor de periode die bekend staat als de ‘Bersiap’. Het woord bersiap betekent letterlijk ‘weest paraat’ en verwijst naar de periode na de capitulatie van de Japanners in augustus 1945, tot aan de komst van het Nederlandse leger in 1946. Of, zoals de historicus William H. Frederick het beschrijft:

‘Bersiap [is] de periode waarin de waanzin de naar onafhankelijkheid snakkende Indonesiër in de greep kreeg.’

In het artikel wordt benadrukt dat wij in Nederland leiden aan ‘post-koloniaal geheugenverlies’ over een periode waarin veel Nederlanders slachtoffer werden van, volgens het artikel, ‘massamoord’, ‘etnisch geweld’ en ‘genocide’.

Het geweld van de Bersiap was volgens een artikel in het Historisch Nieuwsblad een gevolg van een machtsvacuüm, een wraakcultuur en de drang naar verandering van voornamelijk arme Indonesiërs, die haast hadden met hun ‘revolutie’ omdat er Nederlandse en Britse troepen in aantocht waren. Bovendien waren er ook Nederlandse en Molukse gewapende groepen die wreedheden begingen.(1) Het was periode van chaos en wetteloosheid, waarin verschillend groepen ongestraft rekeningen konden vereffenen en dat ook deden. Maar gezien de verscheidenheid van motieven en groepen slachtoffers, zijn de termen genocide en etnisch geweld als principale typering simplistisch en verhullen politieke, criminele of zelfs persoonlijke agenda’s achter vele gewelddaden.

In het artikel in Trouw is geen enkele context te vinden. De koloniale bezetting, de Japanse bezetting en uiteindelijk de ‘Politionele Acties’ komen nergens aan bod. Dat dit gebrek aan context kan leiden tot verwarring bewijst de verwijzing naar dodenaantallen.
Frederick stelt dat de Indonesische revolutie ten onrechte als niet gewelddadig wordt gezien.

‘genocide op minstens 20.000 mensen, een veelvoud daarvan aan moorden op Indonesiërs en een totaal dodenaantal tussen de 250.000 en 300.000 wijzen op een andere werkelijkheid’

Verderop in het artikel zegt hij zelfs dat het dodenaantal van de Bersiap nu ligt op zeker 4000 en mogelijk drie tot vier keer zo veel. De aantallen van 250.000 en 300.000 slaan dan ook op de oorlog daarna. Waarbij de meerderheid van de slachtoffers Indonesiërs waren die zijn gedood door Nederlandse soldaten. Dit is echter niet op te maken uit het artikel zelf, dat op deze wijze de Bersiap als een op zichzelf staande periode van waanzin en genocide beschrijft en de Nederlanders als veel te bescheiden slachtoffers.

(1) http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/27900/het-geweld-van-de-bersiap.html

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *