MEDIA * KRITIEK

Lets make things better, not people

Door Edi Terlaak

De presentatie van een nieuw logo door Philips was voor de Volkskrant aanleiding om groot uit te pakken in de rubriek ‘Ten eerste’ (13 november, p.3). De bewieroking van het bedrijf neemt in dit artikel zulke groteske vormen aan, dat moeilijk in te zien is wat de marketingafdeling van Philips anders had gedaan als zij het stuk hadden mogen schrijven. En dat terwijl er belangrijke kritische kanttekeningen te zetten zijn bij logo’s van grote bedrijven en de realiteit die zij verbloemen.

Philips heeft de presentatie van het nieuwe logo beslist professioneel aangepakt, met de overduidelijke bedoeling om er een zogenaamde ‘media-event’ van te maken. Met journalisten als die van de Volkskrant blijkt dit geen kunst te zijn. Zo schrijft de krant:

“Ondertussen voert Philips de spanning flink op. Op uncover.philips.com worden het nieuwe beeldmerk [sic] langzaam afgepeld door gebruikers van Twitter en Facebook. Iedereen mag tot vanmiddag zes uur een van de 50 duizend pixels wegklikken, waardoor steeds meer van het nieuwe logo zichtbaar wordt.”

Er wordt nog net niet opgeroepen om naar de site te gaan, maar er is op zijn minst sprake van het opwekken van nieuwsgierigheid bij de lezer.

Om de tekst in ieder geval qua vorm op een journalistiek item te doen lijken worden zowaar bronnen opgevoerd. Dit zijn de topman van Philips, een woordvoerder van Philips en een oud-designer van Philips.

Toegegeven, deze laatste, Dingeman Kuilman, is op dit moment niet meer in dienst van Philips. Maar het is lastig om hem als een kritische stem te zien. Zo zegt hij:

“Het oude logo vertelt perfect het verhaal van Philips.”

En:

“Ik ken weinig logo’s die zo goed de kern van succes van een bedrijf raken.”

Ook inhoudelijk is onduidelijk wat de bronnen toevoegen aan het stuk. Het marketingjargon waarin de heren zich uitdrukken laat in ieder geval aan helderheid te wensen over. Zo verzekert Kuilman:

“Authenticiteit is het toverwoord.”

En zo stelt de woordvoerder van Philips:

“Bij een nieuwe tijd past een nieuwe slogan.”

Dat een krant zijn kolommen vult met luchtledige slogans is met name vanuit het oogpunt van duurzaamheid te bekritiseren. Erger is wat de Volkskrant verhult met zijn hagiografie van het oude en nieuwe Philips logo. Kuilman krijgt alle ruimte om vanuit het perspectief van Philips toe te lichten dat:

“[het oude logo] technisch en afstandelijk [oogt], terwijl veel grote bedrijven toch proberen het menselijke en duurzame in hun merk te benadrukken. [...] Philips is natuurlijk ook een technisch en innovatief bedrijf, maar wel met de ambitie om de wereld beter te maken. Dan zou je willen dat het logo dit meer uitdrukt.”

Dit is op zijn minst een opmerkelijke zienswijze, want als Philips werkelijk de ambitie heeft om de wereld beter te maken, waarom is het dan geen stichting met een charitatief doel, in plaats van een open vennootschap? Bovendien is de lijst met misstanden die SOMO, een waakhond van het international bedrijfsleven, heeft opgetekend ook opmerkelijk lang voor een organisatie die de wereld beter wil maken.

201px-Philips_old_logo.svgZo moeten arbeiders in fabrieken in China die voor Philips produceren verplicht overwerken, in zeer gevaarlijke arbeidsomstandigheden onder een regime van strenge sancties. Wie deze omstandigheden wilt ontvluchten kan bovendien ontslag geweigerd worden als een vervanger nog ontbreekt. De mogelijkheid voor fabrieksarbeiders in derde wereld landen om zich bij een vakbond aan te sluiten is op meerdere plekken beperkt, maar bijzonder wrang in een Mexicaanse fabriek, waar alle werkenemers zonder hun medeweten lid zijn van een vakbond die nauw samenwerkt met het management. Bovendien is Philips onvoldoende transparant over de locatie van fabrieken, waardoor de controle op arbeidsomstandigheden door vakbonden en NGO’s bemoeilijkt wordt.

Ook in Europa voert Philips niet het beleid dat je zou verwachten van een organisatie die de wereld beter wil maken. De kritiek richt zich in dit geval op de beperkte invloed van vertegenwoordigers van werknemers bij reorganisaties en de druk die Philips uitoefent op leden van de Europese Arbeidsraad van het bedrijf die zich te kritisch opstellen.

Van deze kritische kanttekeningen is geen spoor te vinden in de Volkskrant. De enige context die wordt toegevoegd is de volgende:

“De oliemaatschappij BP veranderde niet lang geleden haar logo met een schildje in een logo van een bloemetje.”

Met geen woord wordt gerept over de discrepantie tussen het groene imago dat BP (met zijn slogan Beyond Petroleum) probeert te cultiveren en de realiteit van haar operaties (nalatig onderhoud van olieboorplatformen, lekkende pijpleidinge en investeringen in de winning van teerzand in Canada.)

De manier waarop de Volkskrant zich heeft geleend voor de marketingcampagne van Philips is een journalistiek medium onwaardig. Logo’s zijn onderdeel van de imagovorming van een bedrijf. Dat imago correspondeert niet noodzakelijk met de realiteit. Het is de taak van journalisten om te onderzoeken in hoeverre daarvan sprake is. Een eerste stap daartoe is om ook mensen aan het woord te laten die niet verbonden zijn of waren aan het bedrijf achter het logo.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *