MEDIA * KRITIEK

Cocanostra

Door Maarten Plutschouw

De buitenlandberichtgeving van de Telegraaf kenmerkt zich door schreeuwende koppen waarna in het artikel zelf een min of meer genuanceerd verhaal volgt.

Op 19 augustus brak de Telegraaf met dit patroon in het voorpagina-artikel ‘Nederland spekt kas ‘narcostaat – miljoenen belastinggeld naar Bolivia’. Het blijkt te gaan om een ‘onthulling’ van onderzoeker Peter Siebelt. Siebelt, die we kennen van eveneens ‘onthullende’ complotboeken als Eco Nostra. Het netwerk achter Volkert van der Graaf uit 2003 en De 4e wereldoorlog. Het pad van Marx naar Allah uit 2005. In beide boeken worden schimmige netwerken beschreven op basis van vaak niet meer dan flinterdunne associaties.

Voor zijn nieuwste boek is Siebelt bezig een zwartboek op te stellen van Nederlandse ontwikkelingshulp aan Bolivia en andere derdewereldlanden. Aangezien Siebelt zich als onderzoeker voordoet verdienen zijn kritiekpunten in het artikel het om serieus tegen het licht te worden gehouden.

– Nederland steunt met tientallen miljoenen euro’s belastinggeld ‘narcostaat’ Bolivia, waar de omstreden president Evo Morales de productie van cocabladeren heeft gelegaliseerd en steeds verder opvoert. De cocaplant is de ruwe grondstof van de harddrug cocaïne.

Allereerst het bedrag, Nederland geeft 15 miljoen euro bilaterale steun aan diverse projecten. Dat is het geld van de Nederlandse belastingbetaler. Er wordt geen overzicht gegeven (dat is ook lastig te vinden) van het bedrag dat door verschillende organisaties wordt uitgegeven aan projecten in Bolivia. Beide vormen van steun worden uitgekeerd aan concrete projecten en dus niet aan de staat Bolivia overgemaakt.

Hoewel coca al vanaf 1961 officieel is gelegaliseerd, wordt het pas sinds 2009 door de overheid gereguleerd. Hierbij wordt ingeschat hoeveel ton cocabladeren, bedoeld voor traditioneel gebruik, nodig is. Op basis daarvan worden de plantages in kaart gebracht en gecontroleerd. De overheid neemt de coca af voor een vaste prijs en alles wat er te veel wordt verbouwd, of buiten de afspraken om, wordt vernietigd.

In het afgelopen jaar is het aantal hectares met cocaplanten afgenomen, hoewel de New York Times schat dat de productie wel wat is gestegen. Dat heeft niet te maken met het opvoeren van de productie, maar met efficiënter grondgebruik en meer volwassen planten.

Het klopt dat coca de grondstof is voor cocaïne. Maar cocabladeren worden in Bolivia ook traditioneel gebruikt; de bladeren worden gekauwd en werken dan mild stimulerend en helpen bijvoorbeeld tegen hoogteziekte. Wel is het zo dat een deel van de productie verdwijnt naar het criminele circuit en wordt verwerkt tot cocaïne. Maar dat probeert de regering van Bolivia zoveel mogelijk te verhinderen door onder andere controlemechanismen van de vakbonden.ii

– De Boliviaanse economie floreert dankzij cocaproductie, aldus Siebelt. Nederland draagt fors bij.

Het klopt dat de Boliviaanse economie de afgelopen jaren goede resultaten heeft laten zien.

Ook is levensstandaard flink gestegen. Nog steeds is Bolivia het armste land van Zuid-Amerika, maar economie groeit jaarlijks met 5%. Al is dat voornamelijk te danken aan de hoge grondstofprijzen, die mede dankzij de nationalisatie van aardgasproductie door Morales, aan Bolivia ten goede komen. De handel in cocabladeren, die volgens de VN slechts 2% van het bnp uitmaakt is in de afgelopen jaren bijn niet gegroeid en vindt volledig plaats in eigen land. De forse bijdrage van Nederland betreft volgens. Siebelt enkele tientallen miljoenen op een bnp in 2013 van ruim 28 miljard.iii Ontwikkelingshulp uit heel Europa vormt ongeveer 0,5% van het bnp.iv

– Het geld gaat naar het bouwen van kassen, rolstoeltennis en dansen voor onderdrukte vrouwen.

Met deze minachtende kijk op ontwikkelingshulp, ontkracht Siebelt zijn eigen punt dat Nederland de kas spekt van Bolivia. Bovengenoemde doelen vallen overigens binnen het Europabreed gedragen programma om de boeren een alternatief te geven voor coca, minderheden en gehandicapten te ondersteunen en de positie van vrouwen te verbeteren.v Bovendien wordt, gezien de resultaten, de ontwikkelingshulp aan Bolivia geleidelijk afgebouwd en neemt de Boliviaanse overheid steeds meer projecten over.

– (…) de radicaliserende Morales.

Deze benaming volgt in het artikel op de beschrijving van het feit dat Morales dit jaar de steun van de VN heeft gezocht en gekregen met betrekking tot de regulering van coca. Bolivia is met een ruime meerderheid van stemmen weer toegelaten tot VN drugsconventie.vi Het is onduidelijk waarom dit wordt afgeschilderd als radicaal.

– (…) het door de Amerikanen als ‘narcostaat’ bestempelde Bolivia.

Welke Amerikanen er worden bedoeld is onduidelijk. Het State Department van de Verenigde Staten bestempelt Bolivia niet als ‘narcostaat’ in haar meest recente overzicht.vii Sinds 2011 zijn de relaties tussen Bolivia en de Verenigde Staten aan het verbeteren, aangezien het beleid van Bolivia resultaat lijkt te hebben. Het kauwen van cocabladeren is gedecriminaliseerd en drugsgerelateerd geweld is afgenomen. Steeds meer boeren verbouwen andere gewassen, mede ingegeven door de hoge voedselprijzen.viii Uiteraard vindt nog steeds veel coca de weg naar drugshandelaren. Maar het huidige beleid van Morales lijkt desondanks te kunnen rekenen op politieke steun van de Verenigde Naties en op financiële steun van Europese Unie.

Peter Siebelt schetst wederom een alarmerend beeld. Ditmaal over hoe ons belastinggeld een ‘narcostaat’ spekt. Het cruciale feit dat cocabladeren volgens traditioneel gebruik worden gekauwd, wordt weggelaten, alsmede de steun die Bolivia hiervoor krijgt van de VN en de EU. Ook staat het artikel vol met suggestieve termen zoals ‘narcostaat’, ‘omstreden’ en ‘radicaliserende’, die niet worden onderbouwd. Tenslotte worden er verschillende onwaarheden verkondigd over de Boliviaanse economie en de Nederlandse bijdrage hieraan. Kortom, het stuk rammelt aan alle kanten, maar wordt door de Telegraafredactie desondanks pontificaal op de voorpagina geplaatst. Naar aanleiding van dit artikel zijn vervolgens door de PVV Kamervragen gesteld waaronder de volgende:

– Hoeveel Nederlands belastinggeld gaat er, naast de 15 miljoen bilaterale hulp, precies via subsidieslurpers als Oxfam Novib, ICCO, Cordaid, Hivos en NCDO naar de narcostaat Bolivia?ix

Dit onderstreept de noodzaak dergelijke artikelen tegen het licht te houden.

iBron:http://www.foreignaffairs.com/articles/65858/george-w-grayson/mexico-narco-violence-and-a-failed-state.

En http://www.nytimes.com/2008/07/27/magazine/27AFGHAN-t.html?pagewanted=all&_r=0

iiBron:http://www.nytimes.com/2012/12/27/world/americas/bolivia-reduces-coca-plantings-by-licensing-plots.html?pagewanted=al

iiiBron: http://www.reuters.com/article/2012/11/07/bolivia-economy-idUSL1E8M7ABF20121107

iv Bron:http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-13-746_en.htm

vBron: Idem.

viBron:https://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2013/January/bolivia-to-re-accede-to-un-drug-convention-while-making-exception-on-coca-leaf-chewing.html

vii Bron: http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35751.htm

viii Bron:http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-13-746_en.htm

ixBron:http://www.pvv.nl/index.php/component/content/article/71-joram-van-klaveren/7007-pvv-vragen-over-miljoenen-voor-narcostaat-bolivia.html

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *