MEDIA * KRITIEK

Liquidaties door drones: smerig maar noodzakelijk

Door Edi Terlaak

De introductie van gewapende onbemande vliegtuigen heeft een spoor van liquidaties achtergelaten. Vermeende militante moslims in Pakistan, Afghanistan, Somalië en Jemen zijn eerst onder George W. Bush, en nu in een verhoogd tempo onder Barack Obama, zonder enige vorm van proces vermoord. De procedure die bij deze acties wordt gevolgd is uitermate kort. Iedere week wordt een lijst met vermeende moslimfundamentalistische vijanden van de VS voorgelegd aan Obama, die vervolgens beslist welke personen worden geliquideerd. Dit hele programma was lange tijd in nevelen gehuld totdat in April 2012 het bestaan van het programma openlijk werd besproken door de regering van Obama .

Vrijdag 11 januari besteedde De Volkskrant in een analyse op de voorpagina aandacht aan deze liquidatiegolf. In het artikel beweert Arie Elshout dat de grote inzet van drones onder Obama dient om te voorkomen dat de VS in “moerassen” terecht komen en dat de inzet van drones bovendien relatief goedkoop is. Het enige nadeel van deze strategie is volgens Elshout dat Iran een “probleem [is ...] dat zich niet door drones laat oplossen”. Ethische bezwaren tegen liquidaties – want waarom mogen de VS wel Jemenitische burgers in Jemen liquideren, maar mag omgekeerd de Jemenitische regering dat niet in de VS? – komen niet ter sprake. Bovendien is het nog maar de vraag of het ‘probleem’ dat militante Anti-Amerikaanse organisaties vormen wèl op te lossen is door drones. De grote aantallen slachtoffers en psychologische stress onder de burgerbevolking waarboven Amerikaanse drones rondvliegen suggereren dat Al Qaida weinig moeite zal hoeven te doen om nieuwe strijders te rekruteren. En het lijkt op zijn minst onwenselijk om permanent drones te laten rondvliegen boven ‘zwakke’ Moslimstaten.

De man die deze transitie van bemande naar onbemande oorlogsvoering heeft helpen uitvoeren is John Brennan, die als veiligheidsadviseur toezag op de uitbreiding van de drone-vloot van de CIA. In een profiel van 9 januari, naar aanleiding van zijn mogelijke benoeming als hoofd van de CIA, besluit Elshout zijn beschrijving van de man als volgt:

“Brennan, die bekend staat om zijn morele rechtschapenheid, lijkt voor Obama als een biechtvader te zijn geweest die hem absolutie verleende voor het smerigste werk dat hij als president moest doen”.

Deze passage is om te beginnen misleidend. Brennan heeft, in weerwil van zijn vermeende ‘morele rechtschapenheid’, de afgelopen jaren namelijk leugen op leugen gestapeld over cruciale onderwerpen. Zo beweerde hij in juni 2011 dat er tot dan toe geen burgerslachtoffers zouden zijn gevallen bij drone aanvallen, terwijl toen al het bestaan van tenminste 35 burgerslachtoffers, waaronder zes kinderen, onomstotelijk vaststond. Eerder beweerde Brennan na de controversiële executie van Osama Bin Laden dat Navy Seals in een vuurgevecht met Osama Bin Laden verzeild zouden zijn geraakt en dat Bin Laden zijn vrouw als menselijk schild zou hebben gebruikt. Beide beweringen bleken later pertinent onwaar te zijn.

Maar belangrijker nog is de vaststelling dat Elshout aanneemt dat de niet aflatende drone aanvallen noodzakelijk zijn voor de veiligheid van de VS. Het is volgens Elshout immers het smerige werk dat een Amerikaanse president nu eenmaal ‘moet doen’. Deze opmerking getuigt van een meegaande houding ten opzichte van machthebbers. Op zijn minst zou Elshout de mogelijkheid open moeten houden dat er andere manieren zijn voor de VS om de dreiging van terreur te reduceren. En al zouden drone aanvallen de enige of meest effectieve manier zijn om dit doel te bereiken, dan nog is het niet vanzelfsprekend dat de VS naar eigen goeddunken wereldwijd vermeende vijanden moet kunnen executeren. Wat een president ‘moet doen’ is niet alleen het landsbelang dienen; hij dient ook basale ethische en juridische principes te respecteren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *